'Moderne slavernij' in de golfstaten

Expats laken slechte omstandigheden van arbeidsmigranten "Aziatische dienstmeisjes in Saudi Arabië worden uitgebuit," meldde de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch onlangs. Volgens de organisatie worden de dienstmeisjes overgeleverd aan de grillen en willekeur van hun werkgever. Die bepaalt hoe lang ze werken, slapen, wat ze eten en wanneer ze naar huis bellen. Niet alleen in Saudi Arabië is het slecht gesteld met de omstandigheden van arbeidsmigranten. Miljoenen Indiërs, Pakistani en Filippijnen in de andere Golfstaten hebben het vaak niet beter weten Nederlandse expats in de regio te vertellen. Hoe ga je daar mee om?

"Je kunt gerust spreken van moderne slavernij," zegt Marianne die liever niet herkenbaar wordt geciteerd. Ze woont een jaar in Oman waar haar echtgenoot bij een oliemaatschappij werkt: "Je moet oppassen wat je zegt, je ligt zo het land uit!" Marianne wordt dagelijks geconfronteerd met de omstandigheden waarin arbeidsimmigranten in Oman moeten werken en leven. "Ze maken enorm lange dagen en werken bijna zeven dagen per week. Alleen vrijdagmiddag zijn ze vrij om boodschappen te doen. Ze verdienen vaak niet meer dan 20 Rial per maand. Dat is zo'n zestig euro. Eén keer per twee jaar mogen ze terug naar hun land."

50 graden celcius
Volgens Marianne worden de immigranten bijna letterlijk afgebeuld: "Ik zie dat ze loodzwaar werk moeten doen waar wij machines voor inzetten. Maar arbeid is zó goedkoop, dus daar gebruiken ze liever Indiërs voor." Daarnaast wordt er volgens Marianne geen rekening gehouden met het klimaat in de golfstaat: "Het is nu hoog zomer. De temperaturen stijgen tot boven de 45 graden en de luchtvochtigheid is zeer hoog. Geen hond komt dan nog buiten. De immigranten in de bouw moeten wel. Officieel mag er buiten niet gewerkt worden boven de 50 graden. Op de buitentemperatuurmeter van de auto zie ik dat die temperatuur overal ruimschoots wordt overtreden."

Verbetering
Baggeraar Hendrik Jan de Kluiver zit al achttien jaar in Dubai en vindt het verhaal van Marianne herkenbaar: "Zo ging het er in Dubai tot voor kort ook aan toe. Totdat het de bange immigranten te gortig werd. Met angst in hun benen gingen ze de straat op om te demonstreren voor betere omstandigheden."

Human Rights Watch bracht twee jaar geleden nog een alarmerend rapport uit over de werkomstandigheden in de Dubaaise bouw. Er zou sprake zijn van zeer lage lonen, levensgevaarlijke arbeidsomstandigheden en in beslaggenomen paspoorten, zodat immigranten niet konden ‘vluchten'. Toch is er volgens Hendrik Jan veel veranderd: "Sinds een jaar of drie is er wetgeving die de omstandigheden van immigranten moet verbeteren. Zo mogen ze niet meer tussen twaalf en drie uur werken. Daar wordt streng op gecontroleerd door honderden inspecteurs die de overheid heeft aangesteld. Een werkgever die de wet overtreedt krijgt gewoon geen vergunning meer om arbeidsimmigranten aan te nemen."

Loon afgepakt
Ook worden bedrijven volgens Hendrik Jan gecontroleerd of ze Aziatische medewerkers ook echt uitbetalen: "Dat was vroeger wel anders. Dan kregen ze op papier een vastgesteld loon dat soms werd afgepakt. Niemand die dat controleerde want er werd cash uitbetaald. Nu krijgen werknemers hun salaris via de bank. Dat betekent dat ze meer naar huis kunnen sturen."

Imagoprobleem
Volgens Hendrik Jan hebben de verbeterde arbeidsomstandigheden niets te maken met een verlichte overheid. "De autoriteiten doen het echt niet omdat ze ineens van migranten zijn gaan houden. Het is gewoon een kwestie van strategie. Dubai weet dat het binnenkort geen olie meer heeft en zoekt andere investeerders en kapitaal. Dat moet uit het westen komen. Dan helpt het niet als ze een slecht imago hebben en op allerlei zwartje lijstjes voorkomen"

WorstelenMarianne vindt het lastig met de situatie in Oman om te gaan: "Ik worstel er echt mee want je kunt er weinig tegen beginnen. Ik probeer Aziaten altijd zo goed mogelijk te behandelen. Vriendelijk groeten, ze gewoon aankijken en niet aan ze voorbij lopen. Laatst stond ik bij de supermarkt. Een Indische man die de karretjes terug moet brengen kwam aangerend om me met mijn boodschappen te helpen. Ik heb hem een Rial gegeven. Die wilde hij eerst niet aannemen maar hij was er wel blij mee. Zo probeer ik een beetje om op mijn manier goed voor ze te zijn."

Derderangs burger?
Ongelijkheid zal er volgens Hendrik Jan altijd blijven bestaan, ook in Dubai: "Een Arabier voelt zich meer dan een Europeaan of een Aziaat. Wie hij ook is, wat hij ook doet of kan. Daar moet je mee om kunnen gaan als je in Dubai wilt werken."

Dat Arabische zelfbeeld heeft wel gevolgen voor hoe immigranten behandeld worden. "De discussies over hoe je met Aziatische werknemers moet omgaan ken ik van dichtbij. Betaal je een Aziaat hetzelfde als een Europeaan? ‘Natuurlijk niet, zal de Arabier zeggen', ‘Natuurlijk, meent de Europeaan.' Ik ga daar tussenin zitten. Een Aziaat stuurt zijn inkomsten naar huis waar het leven veel goedkoper is. Een Europeaan moet van het geld ook zijn leven in Europa kunnen bekostigen. Dan vind ik een ander salaris gerechtvaardigd."

Toekomst?
Marianne hoopt dat ook de situatie in Oman zal verbeteren: "Je merkt dat er heel voorzichtig een omslag komt. Expats praten er ook steeds vaker over. In de Engelse Expat krant gaan stemmen op om een loopbrug te bouwen voor Aziatische emigranten die met z'n allen een drukke zes baansnelweg over moeten steken om bij een bouwplaats te komen. Ook zie je rijke Indiërs in Oman in actie komen voor hun landgenoten. Iedereen vindt dat het zo niet verder kan."

Volgens de Nederlandse baggeraar loopt Dubai in de regio voorop en zullen andere golfstaten het voorbeeld van het land volgen. "Over een paar jaar zullen Bahrein, Qatar en Oman met vergelijkbare wetgeving als van Dubai komen. En misschien, veel later, volgt Saudi Arabië ook."

Bron: http://www.rnw.nl/nederlands/article/moderne-slavernij-de-golfstaten