Nog meer onderwijs..

"Te weinig vakopleidingen" - Onderwijs in de Golfregio

De Golfstaten investeren miljarden in de onderwijssector. De landen hebben een sterk groeiende bevolking en willen de afhankelijkheid van buitenlandse werknemers doorbreken door meer lokaal gekwalificeerd persooneel op te leiden. Er is een grote vraag naar goed onderwijs.

Buitenlandse Markten, september 2007

‘Jaarlijks komen er in Oman 60.000 scholieren van school af die willen studeren. 14.000 gaan naar overheidsinstellingen en 6.000 kunnen naar privé onderwijsinstellingen voor hoger- en universitair onderwijs in Oman. Waar kan de rest naar toe? Oman heeft te weinig vakopleidingen.’ Daar zit het gat in de markt volgens Jan van der Heijden, algemeen manager van het International Maritime College of Oman (IMCO). De joint venture tussen de Rotterdamse STC-Groep, Scheepvaart en Transport College (STC), en de Omaanse overheid ontstond drie jaar geleden. Oman wilde samen met het Rotterdams Havenbedrijf een nieuwe haven in Sohar aanleggen en een vakschool starten die opleidt tot beroepen in de haven en procesindustrie.

‘In april 2005 zijn we begonnen,’ vertelt Van der Heijden. ‘IMCO heeft nu 280 leerlingen, binnenkort komen er tweehonderd bij. 10 Procent van onze studenten is vrouw. In het eerste jaar moeten de leerlingen naast IT-kennis, wiskunde en beroepsoriëntatie, de voertaal van de internationale scheepvaartindustrie, Engels, onder de knie krijgen. Na vijf jaar halen leerlingen een bachelordiploma.’

‘Omaniseren’
In Oman bestaan er overheids- en private onderwijsinstellingen. Het overheidsonderwijs is gratis, heeft betere resultaten maar richt zich vooral op het reproduceren van kennis. Voor de private onderwijsinstellingen moet worden betaald, maar de geleerde kennis sluit beter aan bij de praktijk.

‘Er gaapt een grote kloof tussen wat opleidingsinstituten doceren en wat het bedrijfsleven wil,’ zegt Van der Heijden.’De overheid vroeg de STC-Groep tot bachelorniveau op te leiden, wat aansluit bij een mastervariant, dat geeft status. Wij zijn echter een praktijkopleiding, de industrie heeft behoefte aan handen en voeten. De mentaliteit dat praktische vakopleidingen niet goed genoeg zijn, moet uit de oren van de Omanieten. Er zijn 1,3 miljoen Omanieten en 900.000 expatriats. Ondanks een hoge werkloosheid willen de meeste jongeren geld verdienen als manager. Voor banen in het mkb, waar Indische en Pakistaanse gastarbeiders domineren, voelen Omanieren zich nog te goed.’

Het overheidsbeleid moet ervoor zorgen dat de economie minder afhankelijk wordt van buitenlandse arbeidskrachten. Zo zijn bepaalde beroepen voorbehouden aan Omanieten, zoals taxichauffeur. In iedere sector moet een vastgesteld percentage Omanieten werkzaam zijn, vertelt Van der Heijden. ‘Het IMCO moet in twee jaar tijd 40 procent ‘omaniseren’. Dat is lastig omdat er niet genoeg gekwalificeerd onderwijspersoneel is. De behoefte aan goed onderwijs en bedrijfsgerichte trainingen is enorm.’

Uitwisseling
In Saoedi-Arabië zijn de onderwijshervormingen vooral ingegeven na de aanslagen van elf september 2001. De daarna ingevoerde visa-restricties van de Amerikaanse autoriteiten maakte de afhankelijkheid van Amerikaanse onderwijs- en kennisinstellingen zichtbaar. ‘Jaarlijks studeren 18.000 studenten in het buitenland,’ vertelt Johan Terwel, algemeen manager van het Saudi Dutch Education Center (Saudec). Sinds Amerika wegviel als partner heeft Saoedi-Arabië tal van uitwisselingsverbanden met buitenlandse universiteiten opgezet.

Zo ook met Nederland, dat vorig jaar de eerste tachtig Saoedische studenten geneeskunde verwelkomde. Saudec begeleidt de studenten. Terwel: ‘We helpen de studenten zich thuis te voelen in Nederland en regelen praktische zaken.’
In 2008 komen er zeshonderd studenten naar Nederland. ‘De Saoedische studenten zijn een interessante inkomstenbron voor Nederlandse universiteiten.
Per geneeskundestudent ontvangt de universiteit 32.000 euro voor een periode van zeven jaar. Daarnaast wil Saoedi-Arabië 6000 verpleegsters coachen naar een hoger niveau: interessant voor Nederlandse ziekenhuizen en medische opleidingen. En de grootste inkomstenbron van het land niet te vergeten: de gas-, olie- en energiesector. Er is een schreeuwend tekort aan operators en superintendants die de installaties kunnen bedienen.’

Verbale cultuur
In de afgelopen jaren heeft de overheid 30 concessies voor privé-universiteiten weggegeven. Van cruciaal belang daarbij is accreditatie, stelt Terwel. ‘Partnerschap met Nederlandse instellingen die daarbij kunnen helpen, is daarbij de sleutel. Een Saoedisch diploma dat in heel Europa geldig is, heeft grotere waarde. Wil je op het Arabische Schiereiland iets betekenen, begin dan in Saoedi-Arabië.’

In Oman liggen er tal van kansen in de industrie en het toerisme, de speerpunten van de overheid. Van der Heijden: ‘Oman wordt stevig gepromoot als vakantieland. Hotels hebben 96 procent bezetting, maar klantgericht denken is onbekend. Een hotelketen adviseer ik meteen aansluiting te zoeken bij een horecaschool.

Terwel wil geïnteresseerde bedrijven als tip meegeven vertrouwen te hebben in de Saoedische partner en de inzet van de contactman niet te onderschatten. ‘’ In het Midden-Oosten heerst vooral een verbale cultuur. Bij het zakendoen zijn persoonlijke afspraken vaak belangrijker dan afspraken op papier.’

‘Saoedi-Arabië als grootste markt’
- In 2007 reserveert Saoedi-Arabië 25,8 miljard US dollar voor onderwijs, 11 procent meer dan voorgaand jaar.
- Er is 2,7 miljard dollar is gereserveerd voor de verbetering van onderwijsmethoden en -opleidingen en curriculumontwikkeling.
- Voor strategisch technologisch onderzoek is er voor twintig jaar 7,2 miljard gereserveerd.
- Ook zijn er plannen voor zogenaamde ‘kennissteden’, zoals die bij Medina ter waarde van 7 miljard dollar. Een bestaand equivalent is het Dubai Knowledge Village in de Verenigde Arabische Emiraten dat de kenniseconomie wil bevorderen.

Kansen
Ook in de Verenigde Arabische Emiraten, Koeweit en Qatar liggen kansen voor Nederlandse kennis- en onderwijsinstellingen. De overheid van Qatar bijvoorbeeld werkt hard aan het onderwijs in het land en is bezig met een hervorming van het onderwijssysteem. Kansen zijn er op het gebied van training, onderzoek en introductie van onderwijsmethodes.

Een helpende hand
De Nederlandse ambassades kunnen helpen bij het leggen van contacten, het opbouwen van netwerken en het vergaren van informatie. Contacten met het ministerie van OC&W en Nuffic zijn bij uitwisselingen en accreditatie onmisbaar. Tal van internationale beurzen zoals de Gulf Higher Education Exhibition in Oman en de International Education and Training Exhibition in Saoedi-Arabië zijn een goede kennismaking met de markt.

http://www.nicolien.com/content/pivot/entry.php?id=25